| |
Algemene informatie over het schoonmaken van schilderijen
Het schoonmaken van schilderijen is het verwijderen van oppervlaktevuil en/of het verwijderen van een storende vernislaag. Er spelen zoveel factoren een rol, die per object verschillen, dat geen algemeen geldende regels zijn op te stellen of een standaard middel is voor te schrijven.
Er is een groot verschil tussen de vervuiling van een schilderij en de problematiek rond vernislagen, daarom is de term "schoonmaken van schilderijen" te veelomvattend.
Twee van de meest voorkomende vervuilingen zijn een nicotine-aanslag en een gewone lichtgrijze aanslag, deze zijn over het algemeen redelijk snel te behandelen.
Wanneer een vuilaanslag zich op een ongeverniste, voor behandeling gevoelige verflaag bevindt zal dit om een uitgebreider onderzoek vragen en wanneer een behandeling mogelijk is meer tijd vergen. Meer over vuil verwijderen.
De meest voorkomende reden om een vernislaag te verwijderen en de verflaag te voorzien van een nieuwe vernislaag is vanwege de vergeling van het oude vernis. Het verwijderen van vernislagen dient secuurder te gebeuren, is daarom een arbeidsintensiever en kan niet worden uitgevoerd voordat een gedegen onderzoek heeft plaatsgevonden.
Meer over vernis verwijderen
Vuil kan onder de vernislaag zitten wanneer een verflaag voor het aanbrengen van de vernislaag niet ontdaan is van oppervlaktevuil. Olieverfschilderijen kunnen vanwege het droogproces pas na lange tijd gevernist worden, daarom is het mogelijk dat zich, in een omgeving met veel vuil in de lucht, op de verflaag in korte tijd een vuilaanslag vormt.
Onderstaande voorbeelden laten zien wat het resultaat is van het verwijderen van het oppervlaktevuil, de nicotine-aanslag of de vernislaag. Enkele voorbeelden laten zien dat er weinig verschil zit tussen een vergeelde vernislaag en een nicotine-aanslag.
Een dikke vuillaag op een schilderij belemmert een goede controle van de vernislaag, waardoor niet zichtbaar is in welke mate deze vergeeld, onregelmatig of aangetast is.
 |  |  |
| Voor behandeling. | | Na het verwijderen van het
oppervlaktevuil en het vernis. |
| | | |
 | |  |
Tijdens een nicotine-aanslag
verwijdering. | | Tijdens verwijdering van een
grijze vuillaag. |
| | | |
 | |  |
| Gedeeltelijke vernisverwijdering. | | Halverwege het verwijderen
van oppervlaktevuil met
nicotine-aanslag. |
| | | |
 | |  |
[A] "Schone" verflaag
[B] met vergeelde vernis
[C] met vergeelde vernis en
nicotine-aanslag | | Detailopname, verwijdering van
een grijs (normaal vuil) bruine
(nicotine) vuilaanslag. |
| | | |
 | |  |
Tijdens verwijdering van een
roetaanslag, op de foto een
wattenstokje met afgenomen
roet. | | Detailopname tijdens het ver-
wijderen van een vergeelde
vernislaag. |
- Veel voorkomend oppervlaktevuil is: stof, nicotine-aanslag, vuilvlekken, vetaanslag, roet, schimmelplekken, kaarsvetspatten, insecten uitwerpselen.
- Veel voorkomende problemen met het vernis zijn: vergeelde vernis, gecrepeerde vernis, blindslaan, blooming, blauwe waas, schilferingen, blaasvorming, mechanische beschadigingen, schade door hitte.
- De kwetsbaarheid van een verflaag bepaalt eveneens hoe en of een vuil- of vernislaag kan worden verwijderd. Veel voorkomende problemen met een verflaag in betrekking tot een oppervlaktevuilverwijdering en/of vernisverwijdering zijn: schilfering, schotelvorming, blaasvorming, oplosbaarheid van de verf, gevoeligheid voor bepaalde stoffen, crepering. Voor voorbeelden van deze problemen zie de pagina verflaagproblemen.
De samenstelling van de verflaag speelt daarbij een rol; olieverf, acrylverf, alkyd, tempera en verven met andere bindmiddelen of toevoegingen als vernis, siccatieven, bijenwas e.a., de water- of oplosmiddelen gevoeligheid van de zich in de verf bevindende pigmenten.
Kant en klare middelen voor het schoonmaken van schilderijen, met andere woorden die vuil en vernislagen verwijderen bestaan niet. De in de handel verkrijgbare middelen zijn dan ook sterk af te raden, inclusief een doorgesneden aardappel of ui, broodkruimels, melk, groene zeep, scheerschuim, tandpasta, terpentine en dergelijke middelen! Deze middelen kunnen zelfs na jaren behoorlijke schade aanrichten door chemische reacties en het veroorzaken van schimmelgroei.
Op internet zijn tips te vinden die het gebruik van terpentijn (licht giftig) en methanol (sterk giftig) aanraden. Er wordt niet bij vermeld dat daarbij gebruik gemaakt dient te worden van een speciaal afzuigsysteem en koolstofmasker. Behalve voor het schilderij vormen zulke middelen een gevaar voor de gezondheid.
Voor meer informatie, zie de pagina met schade door ondeskundig schoonmaken.
Het is belangrijk dat de achterzijde van een schilderij wordt schoongemaakt. Vuil zoals stof, gruis, schimmels, dennennaalden enz. dat zich tussen het raam en doek bevindt tast het textiel, de grond- en verflagen aan. Het inklinken van het vuil kan deformatie, verfschilfering en verfverlies veroorzaken.
Door het vuil op de achterzijde kan bij een hoge luchtvochtigheid schimmelgroei ontstaan.
 | |  | | Schimmels op achterzijde doek | | Schimmels op achterzijde paneel |
Alle vormen van vuil kunnen een schilderij aantasten, daarom is het belangrijk dat een schilderij periodiek wordt gecontroleerd en wanneer mogelijk wordt ontdaan van vuil.
Of uw schilderij een vuil- of vernisafname behandeling nodig heeft en de materiële staat van het geheel een behandeling toelaat bespreken wij vrijblijvend met u in ons atelier, onze adresgegevens
Op de pagina kosten vindt u informatie over hoe de kosten worden bepaald.
|
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)